สำหรับท่านที่เคยอ่านหรือเข้าอบรม The 7 Habits of Highly Effective People คงจะจำได้ถึงหลักการเกี่ยวกับบัญชีความรู้สึก หรือ Emotional Bank Accounts ซึ่งเป็นพื้นฐานที่สำคัญในการพัฒนาความสัมพันธ์กับบุคคลรอบข้าง

บัญชีความรู้สึก เป็นแนวคิดที่เปรียบเทียบความสัมพันธ์หรือความรู้สึกระหว่างคนสองคน เหมือนกับบัญชีเงินฝากในธนาคาร ถ้าคุณมีความรู้สึกที่ดีต่อใครสักคน แสดงว่าเขาคนนั้นได้สร้างบัญชีความรู้สึกที่เป็นบวกอยู่กับคุณ สำหรับบางคนที่คุณรู้สึกไม่ดีกับเขา ก็เป็นเพราะว่าบัญชีความรู้สึกนั้นกำลังติดลบอยู่นั่นเอง

ในทางกลับกัน ทุกการกระทำของคุณที่แสดงออกต่อคนอื่น ก็จะเกิดการฝากหรือการถอนกับบัญชีความรู้สึกที่คุณมีต่อผู้ที่ติดต่อด้วย ถ้าบัญชีความรู้สึกที่คุณมีในความรู้สึกของคนอื่น มีค่าเป็นลบ เขาคนนั้นจะสูญเสียความไว้วางใจในตัวคุณ ส่งผลเสียต่อความสัมพันธ์ของทั้งสองฝ่าย

เพราะฉะนั้น คุณควรจะ “ฝาก” บัญชีความรู้สึกที่ดีต่อทุกคนสำคัญที่คุณติดต่อด้วย เพราะคุณไม่มีทางทราบได้เลยว่า อาจจะมีวันใดวันหนึ่งที่คุณอาจจะจำเป็นต้อง “ถอน” สิ่งที่ฝากออกมาใช้ก็เป็นได้

การฝาก

การกระทำเหล่านี้ที่แสดงทางด้านซ้ายมือของภาพด้านบน จะเป็นการฝากหรือสร้างบัญชีความรู้สึกที่ดี ซึ่งได้แก่ การเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ การรักษาสัญญา การยอมรับความคาดหวังของผู้อื่น การขอโทษอย่างจริงใจ ความนอบน้อมมีมารยาท และความซื่อสัตย์ วิธีการง่ายๆ ที่คุณสามารถตรวจสอบได้ว่า การกระทำใด เป็นการฝากความรู้สึกที่ดี ก็สามารถทำได้โดยการตรวจสอบความรู้สึกตัวเอง เมื่อมีใครซักคนทำอะไรบางอย่างกับคุณ อาจจะเป็นการแสดงความห่วงใย เอื้อเฟื้อช่วยงานบางอย่าง คุณรู้สึกดีกับคนคนนั้น ใช่ไหมครับ นั่นละครับ เขากำลังฝากความรู้สึกที่ดีให้กับคุณแล้ว คุณสามารถทำอย่างเดียวกันกับบุคคลอื่นๆ ได้ด้วย

การถอน

คือการกระทำที่ตรงกันข้ามนั่นเอง ทางด้านขวามือในภาพด้านบน การขาดน้ำใจ ผิดสัญญา ไม่สามารถทำตามความคาดหวังได้ และการหลอกลวงไม่ซื่อสัตย์  ถึงแม้ว่าโดยปกติแล้ว เราจะไม่ตั้งใจที่จะทำการใดๆ เหล่านี้ แต่บางครั้ง ความจำเป็นก็ทำให้เกิดการถอนบัญชีความรู้สึกที่ดีขึ้น อย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ ตัวอย่างเช่น คุณอาจจะมีความจำเป็นมากที่ไม่สามารถรักษาสัญญากับลูกว่าจะพาไปเที่ยวได้ นั่นคือการถอน แต่หากคุณมีการฝากไว้มากพอ คือในอดีตที่ผ่าน คุณรักษาสัญญากับลูกตลอด การผิดสัญญาเพียงครั้งเดียว ก็ส่งผลเสียน้อยลง เพราะเคยฝากไว้ก่อนแล้ว

ทำไมต้องฝาก “ทุกวัน”

เพราะคุณต้องติดต่อสัมพันธ์กับคนอื่นทุกวัน และโอกาสที่คุณจำเป็นจะต้องถอนบัญชีความรู้สึกกับใครซักคน ก็โอกาสเกิดขึ้นได้ตลอดเวลา ไม่รู้เมื่อไหร่ ยิ่งปริมาณความรู้สึกที่ดีคงเหลือมากเท่าไหร่ ความสัมพันธ์ที่ดี ก็ยิ่งมีมากขึ้นเท่านั้น

  • บุคคลในครอบครัว: หลายคนไม่ได้ให้ความสำคัญกับความสัมพันธ์กับคนในครอบครัวมากเท่ากับที่ให้กับบุคคลภายนอก ทั้งๆ ที่คนในครอบครัวเป็นกลุ่มคนที่สำคัญที่สุดในชีวิตของแต่ละคน คุณสามารถฝากความรู้สึกที่ดีให้กับคนในครอบครัวคุณได้ง่ายๆ ทุกวัน อาทิเช่น
    • ส่ง SMS บอกสามีหรือภรรยาว่าคุณคิดถึงเขาในระหว่างวัน
    • กอดลูกอย่างน้อยวันละหนึ่งครั้ง
    • ช่วยทำงานบ้านโดยไม่ต้องให้ร้องขอ
    • กลับไปเยี่ยมพ่อแม่ ทานข้าวกับท่าน พาท่านไปเที่ยว
  • เพื่อนร่วมงาน: บุคคลที่คุณร่วมงานด้วยในวันนี้ บางครั้งคุณก็ไม่สามารถคาดเดาได้ว่า จะได้มีโอกาสทำงานร่วมกับเขาอีกเมื่อไหร่ในลักษณะใด และเมื่อไหร่ที่คุณต้องการความไว้ใจและเชื่อใจจากเขา อาจจะเป็นในอีก 2-3 ปีข้างหน้าก็ได้ ที่คนที่คุณทำงานด้วยในวันนี้ กลายมาเป็นเจ้านาย หรือมาเป็นลูกน้องของคุณ การฝากความรู้สึกที่ดีให้กับทุกคนที่คุณทำงานด้วยจึงเป็นสิ่งที่ควรจะทำอย่างยิ่ง
    • ทักทาย ยิ้ม และใส่ใจกับเรื่องที่เขาสนใจบ้าง นอกเหนือจากงาน
    • ให้ความช่วยเหลืองานบางอย่าง ถึงแม้จะไม่ใช่หน้าที่ของคุณโดยตรง
    • ให้กำลังใจ ชมเชยเมื่อมีโอกาส
    • เอ่ยคำขอโทษอย่างจริงใจ ถ้าคุณรู้ว่าคุณเป็นฝ่ายผิด

ประสบการณ์ส่วนตัวผมพบว่า ความพยายามที่จะฝากความรู้สึกที่ดีให้กับคนอื่นทุกๆ วัน นอกจากจะเสริมสร้างความสัมพันธ์กับคนอื่นแล้ว ผมยังรู้สึกดีกับตัวเองอีกด้วย ทั้งๆ ที่ไม่ได้มีโอกาสทราบได้ว่า คนอื่นจะคิดหรือมีความรู้สึกกับตัวเราอย่างไร แต่อย่างน้อย ความรู้สึกที่ดีนี้ก็เพียงพอให้เราลงมือทำดีกับคนอื่นๆ รอบตัวเราแล้ว